محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1018
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
شوهردار را كه به اسيرى برده جايز مىشمارند . آيا اين بلاد در عداد بلاد كفّار معدود نمىشود ؟ فتوى : اين بلاد در عداد ديار حروب محسوبست و سكنهء آن را بايد مثل كفّار دانست . استفتاى سيّم : نسبت به روافض ايران چه قسم بايد سلوك كرد و نسبت با اهالى گرجستان چه بايد نمود ؟ فتوى : امّا روافض بايد مردان آنها به ضرب شمشير مقتول شوند و اطفال و نساء آنها اسير گردند و اموال آنها مباح است و بايد منهوب مسلمين شود و نسوان و اطفال آنها را بايد اجبارا به دين اسلام دلالت نمود و با نسوان آنها قبل از آنكه داخل در طريقهء اهل تسنّن شوند مزاوجت جايز نيست . امّا نسبت به كفره ( يعنى گرجيها و ارامنه ) نسوان و اطفال آنها بايد اسير گردد و اموال آنها نيز مباح است و نسوان و اطفال آنها را مىتوان به دين اسلام دعوت نمود ولى با نسوان آنها نمىتوان مزاوجت كرد ولو دين اسلام را قبول كنند . روز بيست و دويّم ماه رجب در مجلسى كه اين فتاوى در حضور سلطان و امراى عثمانى قرائت مىشد كمال افندى قاضى عسكر برخاسته گفت كسانى كه روى به قبله و كعبه نماز مىكنند جزو كفّار محسوب نمىشوند ، چون اين گفته بر خلاف و منافى رأى و ميل سلطان بود كمال افندى را به تندس به حبس فرستادند و در بين اينكه خبر غلبهء لشكر روس به قفقاز و سواحل بحر خزر شايع شد عساكر عثمانى وارد گرجستان شدند . به موجب مسطورات بعضى از تواريخ فرنگ در اين سال عساكر عثمانى همدان را متصرّف شدند . ( فرانسه ) - منتسكيو فاضل معروف كتابى را كه به منشآت ايرانى موسوم و در معنى حكمت و تمدّن است و از قول يكنفر ايرانى نقل مىشود به طبع رسانيد . ( روس ) - پطر رياست مذهبى روس را مخصوص خود مىنمايد و تعيين كشيشها و علماى دين بعدها به حكم او خواهد شد . ايجاد كارخانهء آيينهسازى و مليلهسازى و ماهوتبافى و حريربافى در پطرزبورغ و پارچههاى پنبهاى كه در اين شهر به عمل مىآيد به عينه مثل منسوجات كارخانههاى هلاند است . هم در اين سال اهالى ممالك روس جشن بزرگى در پطرزبورغ و ساير شهرهاى روس گرفته لقب اعظمى و كبيرى به پطر مىدهند .